კრიტიკაკრიტიკა

გალაკტიონის ჟღერადობა და ქართული ლექსის ხელახალი აწყობა

ლევან კიკნაძე

·

·

1 წუთი კითხვა

ტექსტი

„არტისტული ყვავილების“ (1919) შემდეგ ქართული ლექსი სხვანაირად ჟღერს. ეს განცხადება იმდენჯერ გამეორდა, რომ თითქმის ლოზუნგად იქცა. შევეცადოთ, ტექნიკურად ავხსნათ, რა შეიცვალა.

ბგერითი ინსტრუმენტაცია

ქართული ენის ბგერითი მასალა — ხშულ-მსკდომების სიმრავლე, ხმოვანთა შედარებით მცირე ნაკრები — ლექსს ბუნებრივად რიტმულს ხდის და ბუნებრივად მელოდიურობისგან დაცლილს. გალაკტიონის მთავარი ტექნიკური აღმოჩენა ისაა, რომ მან ეს „ხარვეზი“ რესურსად აქცია: მან თანხმოვანთა გამეორება რითმის ტოლფასოვან ორგანიზაციულ ძალად აქცია.

სტრიქონის სიგრძე

მისამდე ქართული ლექსის ნორმატიული სტრიქონი გრძელი იყო — ის ეპიკური ტრადიციიდან მოდიოდა. გალაკტიონი ამოკლებს სტრიქონს და, რაც უფრო მნიშვნელოვანია, ცვლის სტრიქონის სიგრძეს ერთი ლექსის შიგნით. შედეგად ჩნდება რიტმული არასტაბილურობა, რომელიც წაკითხვის სიჩქარეს არეგულირებს.

ლექსი, რომელიც სიჩქარეს თავად კარნახობს, აღარ საჭიროებს განწყობის აღწერას. ის განწყობას ქმნის.

რა დარჩა შემდეგ თაობებს

1960-იანების პოეტებმა — მაჭავარიანმა და მისმა თანატოლებმა — გალაკტიონისგან არა სტილი, არამედ უფლება მემკვიდრეობით მიიღეს: უფლება, რომ ლექსი სასაუბრო ინტონაციით დაწერილიყო და მაინც ლექსი დარჩენილიყო.

გაზიარებაFacebookXელფოსტა

ავტორი

ლევან კიკნაძე

დაბ. 1979

პოეტი და მთარგმნელი.

დაკავშირებული მასალები

კრიტიკაკრიტიკა

მთა, რომელიც პასუხობს

ქართულ ლიტერატურათმცოდნეობაში დამკვიდრებულია თქმა, რომ ვაჟა „ბუნების პოეტია“. ეს განსაზღვრება ზუსტია და ამავე დროს თითქმის უსარგებლო.

ნინო აბულაძე··2 წუთი კითხვა

კრიტიკაკრიტიკა

ილიას პროზა და ის, რაც მან არ დაწერა

ილია ჭავჭავაძის პროზა ჩვეულებრივ სოციალური დიაგნოზის კუთხით იკითხება. მაგრამ მისი მთავარი ტექნიკური სიახლე თხრობის ეკონომიაა.

ნინო აბულაძე··1 წუთი კითხვა

კრიტიკაკრიტიკა

მცირე ფორმის დიდი წინააღმდეგობა

ანა კალანდაძის ლექსი ხშირად ოცდაათ სიტყვაზე მოკლეა. ეს სიმოკლე არაა მინიმალიზმი — ეს უარია გახმაურებაზე ეპოქაში, რომელიც ხმას ითხოვდა.

ნინო აბულაძე··1 წუთი კითხვა